Giấc mơ của sinh viên năm hai: ∫₀¹ x^(−x) dx = 1.29128599706

Một tích phân không có nguyên hàm sơ cấp và bằng một chuỗi gồm các nghịch đảo của n mũ n.

Giải tích · Mức độ: Kết quả kinh điển · Cập nhật ngày 2026-11-10

Lấy x nâng lên lũy thừa x rồi đảo dấu của số mũ, đem tích phân từ 0 đến 1: bảng của liên kết thứ nhất in ra 1.29128599706. Cặp của nó ở liên kết thứ hai là ∫₀¹ x^x dx = 0.783430510711. Cả hai đều không có nguyên hàm biểu diễn được bằng các hàm sơ cấp, nhưng cả hai đều bằng một chuỗi đơn giản đúng như chuỗi Bernoulli viết năm 1697: hãy khai triển e^(−x ln x) thành chuỗi lũy thừa, rồi tích phân từng số hạng x^k(ln x)^k; đáp số là 1 + 1/4 + 1/27 + 1/256 + 1/3125 + ⋯, mỗi số hạng ứng với một n^(−n). Liên kết thứ ba cộng ba số hạng đầu và hạ xuống 1.287037037037; liên kết thứ tư là 4⁴ = 256, một trong các mẫu số, và tổng của mọi thứ đến sau số hạng 5⁵ thì nhỏ hơn 0.00003.

Phép tính duy nhất gánh toàn bộ công việc là ∫₀¹ x^k(ln x)^k dx = (−1)^k·k!/(k+1)^(k+1); sau khi đổi biến u = (k + 1)(−ln x) thì đây chính là hàm gamma — và giai thừa ở tử số triệt tiêu k! của chuỗi hàm mũ; đó là lý do các mẫu số còn sống sót là (k+1)^(k+1) chứ không phải thứ gì phức tạp hơn. Toàn bộ giấc mơ nằm ở phép triệt tiêu đó, và đó cũng là lý do hai tích phân này sạch sẽ đến vậy: mỗi số trong 0.783430510711 và 1.29128599706 đều là một chuỗi số hữu tỉ không có dạng đóng theo π, theo e hay theo các căn. Bernoulli công bố điều này năm 1697; cái tên nó mang bây giờ trẻ hơn bốn thế kỷ, và là một trò đùa nhắm vào đồng nhất thức đại số bất khả thi kia mà sinh viên vẫn tin, cái chỉ sống sót trong đặc số p.

Đáp án

1.29128599706

Cách đọc

Tích phân trên bảng của x^(−x) từ 0 đến 1. Liên kết thứ hai là cặp của nó x^x, thứ ba là ba số hạng của chuỗi, thứ tư là một trong các mẫu số bên trong.

Nguồn

Johann Bernoulli, 1697, on ∫x^(−x)dx and ∫x^x dx; the nickname 'sophomore's dream' is from Borwein, Bradley and Crandall's 2004 article, in parody of the freshman's dream (a + b)^n = a^n + b^n

Giải trong máy tính

Các liên kết này mở đúng máy tính với các con số của bài toán đã nhập sẵn. Dòng bên trên là những gì màn hình phải hiện — hãy tự kiểm tra.

Đây là một trang công cụ độc lập của bên thứ ba. Trang không liên kết, được tài trợ hay ủy quyền bởi Casio, Texas Instruments hoặc các nhà phân phối của họ. Tên model và sản phẩm là nhãn hiệu của các chủ sở hữu tương ứng và chỉ được dùng ở đây để nhận diện thiết bị.

Các chuỗi phím trong những hướng dẫn này được viết dựa trên dữ liệu bố cục riêng của trang — chính là dữ liệu mà máy tính trực tuyến sử dụng — cùng với thông tin sản phẩm công khai. Thông số kỹ thuật và cấu hình theo khu vực được kiểm chứng trên thiết bị thật và tài liệu mới nhất của nhà sản xuất.