Tỉ số vàng dưới dạng phương trình bậc hai: x² − x − 1 = 0

«Tỉ số cực hạn và trung bình» của Euclid là nghiệm dương của phương trình bậc hai đơn giản nhất không thể phân tích thành nhân tử — vì thế nó không bao giờ hiện ra dưới dạng phân số.

Phương trình và đại số · Mức độ: Kết quả kinh điển · Cập nhật ngày 2026-11-09

Hãy chia một đoạn thẳng sao cho tỉ số của toàn bộ với phần lớn bằng tỉ số của phần lớn với phần nhỏ. Viết tỉ số đó thành phương trình: x : 1 = 1 : (x − 1), tức x² − x − 1 = 0. Nghiệm dương (1 + √5)/2 chính là tỉ số vàng φ ≈ 1.618.

Bộ giải từng bước cho thấy vì sao không có đáp số hữu tỉ: biệt thức là 5, không phải số chính phương, nên các nghiệm là vô tỉ. Thay vào đó hãy giải x² − 5x + 6 = 0; cùng phương pháp ấy cho các số nguyên gọn gàng — khác biệt hoàn toàn nằm ở biệt thức.

Đáp án

x₁ ≈ 1.618033989, x₂ ≈ -0.6180339887

Cách đọc

Hai nghiệm hơn kém nhau đúng 1 và nghiệm âm là −1/φ: cả hai sự kiện đều thấy được trong danh sách bước.

Nguồn

Euclid, Elements VI.30 (division in extreme and mean ratio); the quadratic form is standard in Grade 9 / GCSE

Giải trong máy tính

Các liên kết này mở đúng máy tính với các con số của bài toán đã nhập sẵn. Dòng bên trên là những gì màn hình phải hiện — hãy tự kiểm tra.

Đây là một trang công cụ độc lập của bên thứ ba. Trang không liên kết, được tài trợ hay ủy quyền bởi Casio, Texas Instruments hoặc các nhà phân phối của họ. Tên model và sản phẩm là nhãn hiệu của các chủ sở hữu tương ứng và chỉ được dùng ở đây để nhận diện thiết bị.

Các chuỗi phím trong những hướng dẫn này được viết dựa trên dữ liệu bố cục riêng của trang — chính là dữ liệu mà máy tính trực tuyến sử dụng — cùng với thông tin sản phẩm công khai. Thông số kỹ thuật và cấu hình theo khu vực được kiểm chứng trên thiết bị thật và tài liệu mới nhất của nhà sản xuất.